De enige mens in de geschiedenis van het Nederlands strafrecht die voor twee moorden twee keer levenslang heeft gekregen is John Opdam (Soerabaja 1916). In het brave Nederland van de jaren vijftig kon je bij de kapper goed uit de weg met Dokter O. Een beetje Joran van der Sloot in de wereld van Ot en Sien. Op 8 juni 1954 krijgt hij levenslang voor het vergiftigen van zijn vrouw. Een huisarts!

Nederland-Geen-Stijlland klikt niet extra door een gezinsdrama, zelfs niet van eentje bij medisch specialisten thuis. En in dit Kluun-tijdperk mag buitenechtelijk gezien alles.

Wijlen Martin van Amerongen schrijft in 1996 een verhaal over de zaak in de Groene Amsterdammer. Goeie zinnen moet je niet veranderen. Let op deze lange van Van Amerongen:

'Huiverend van genot nam het publiek, in de rechtszaal en in de huiskamer, kennis van het bezwarende feitenmateriaal: cyaankali voor mevrouw O., 'kussen en andere handtastelijkheden' voor het dienstmeisje Nellie, een aantal keren leidende tot 'vleselijke gemeenschap', bedreven op het linoleum van de spreekkamer, in de bosschages van Amstelveen en zelfs - vijf keer! - in het echtelijk slaapvertrek, als mevrouw O. toevallig op familiebezoek was.'

In de rechtszalen 'daveren donderpreken', de morele ontzetting van de magistraten over de schending van de huwelijksmoraal. Uit het arrest van het Haagse gerechtshof in december 1954: 'Verdachte heeft als echtgenoot en vader niet geschroomd zijn vrouw, de moeder van zijn drie jonge kinderen, van het leven te beroven', zei de president van het Haagse Gerechtshof. 'Deze daad is door hem langdurig en stelselmatig voorbereid en in koelen bloede ten uitvoer gelegd. Slechts de hoogste straf komt in aanmerking.'

Opdam heeft zijn vrouw vergiftigd met cyaankali, maar onomstotelijk bewezen is het niet.

Een 'geraffineerde' moordenaar deze John Opdam, die zelfs figureert in Britse vakliteratuur over moordenaars en daar vallen ze toch niet zomaar om van een bizar moordverhaal. In de gevangenis leert Opdam een lotgenoot kennen die eveneens zijn vrouw heeft omgebracht, ook levenslang, ene Arie Lodder. Er volgt uitvoering van een masterplan, dat eigenlijk alleen uit de koker van Opdam kan komen, maar zeker is dat niet.

De twee schrijven een briefje waarin ze allebei opbiechten andermans vrouw te hebben vermoord. Zo kan de dood van één van de twee de ander mogelijk een exit uit het gevang bezorgen.

En wat blijkt: op zeker moment ligt Arie Lodder dood in zijn cel, opnieuw cyaankali. Tegelijkertijd komt bij de directeur van de gevangenis per interne post een brief van de overledene binnen. Een bekentenis: niet Opdam maar Lodder is de moordenaar van Opdam's echtgenote. Lodder zou een verhouding met haar hebben gehad die was misgelopen. Kort voor zijn dood had Lodder enorm berouw. Terzijde: de woordkeuze in de brief leek wel wat op die van Opdam.

Er volgt geen rehabilitatie. Tot razernij van Opdam moet hij nog eens voor de rechtbank verschijnen. Het land is andermaal in shock over Dokter O. Rechtbankverslaggevers neigen op zeker moment, zo schrijft Van Amerongen, 'na het derde glas Berenburg' tot spreken over een justiële dwaling.

Het forensisch-pschiatrisch rapport liegt er evenwel niet om: 'een ernstig gepsychopathiseerde persoonlijkheid van het schizoide type', 'agressief, zelfingenomen, rancuneus, eigenwijs en querulant'.

Hilversum 3 en TBS bestaan nog niet en O. wordt in 1961 in de isoleercel gezet. Vreemd genoeg krijgt hij in 1975 gratie, op voorwaarde dat hij nooit meer dokter zal doen. De eerste moord heeft hij uiteindelijk wel zo'n beetje bekend. Maar die tweede niet. Peter de Vries kreeg zijn brievenbarchief toegespeeld, dus misschien valt er nog een indringend portret te schrijven.

Alle Crimefacts bekijken...