Doodstraf na fMRI-scan

Door: Wim van de Pol

Voor een rechtbank in Illinois is een hersenscan gebruikt als bewijsmiddel tegen een man die terechtstaat voor een kindermoord. Advocaten van de verdachte wilden met de scan een doodstraf voorkomen door aan te tonen dat zijn hersenen niet goed functioneren.

Brian Dugan heeft bekend in 1983 een 10-jarig meisje te hebben verkracht en vermoord. Dugan is al veroordeeld tot twee maal levenslang voor twee andere moorden maar de officier van justitie eiste voor de kindermoord de doodstraf.

De advocaten hebben aan de jury voorgelegd dat Dugan is geboren met een geestesziekte, psychopathie, waarbij hij niet in staat is zijn gedrag te controleren. Neuroloog Kent Kiehl trad op als getuige en betoogde dat Dugan op een checklist voor psychopathie 37 uit 40 scoorde. 

Kiehl is verbonden aan de Universiteit van New Mexico en heeft onderzoek gedaan naar de hersenen van gedetineerde delincuenten, waaronder hersenscans en en fMRI scans. Volgens hem zijn de hersenen van Dugan nu eenmaal anders.

Een psychiater die voor justitie getuigde vond de scans niet relevant. Hij vond het 'silly' om een fMRI-scan uit september 2009 te gebruiken om een gedachtenproces uit 1983 te verklaren.

Na vijf uur te hebben beraadslaagd stond de jury op het punt uitspraak te doen maar de juryvoorzitter vroeg op het laatste moment een nacht extra bedenktijd. De volgende dag vroeg de jury om de doodstraf, waar een unanieme stemming voor nodig is. 

Volgens verschillende media kwam de jury intern eerst tot het oordeel van levenslang omdat één jurylid tegen de doodstraf bleef maar na een nacht toch bijdraaide. Een last-minute verandering komt vrijwel niet voor en de verdediging is in beroep gegaan.

Het is voor het eerst dat een fMRI-scan is gebruikt als bewijsmiddel in een moordzaak in de VS. De advocaten waren enthousiast. Een advocaat: "Without the brain imaging stuff the jury would have been back in an hour."

Het leven van Brian Dugan - en de aanvankelijke veroordeling van twee onschuldige mannen voor de kindermoord - is beschreven in het boek Victims of Justice.