 |
Surinaamse Winti en criminaliteit: Na een kruidenbad door de douane
De rituelen van winti, de creools-Surinaamse natuureligie, zijn er om de geesten gunstig te stemmen. Winti is een kracht ten goede, in principe, maar het wordt ook gebruikt door bolletjesslikkers om ongemerkt door de douane te komen. En ook bij ernstiger criminaliteit is het een middel om succes af te dwingen. Cindy Norton, studente aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, deed er onderzoek naar.
'Ik sprak een Surinaamse jongen die zwaargewond was geraakt bij een steekpartij. Het was een straatjongen van 23 die veel in de problemen kwam en drugs dealde. Hij was bijna dood geweest en had acht maanden op de intensive care gelegen. Ik vroeg hem waarom hij geen aangifte had gedaan. “Dat heeft geen zin”, zei hij. De jongen die hem had gestoken gebruikte winti en zou daarom onschendbaar zijn. Alles wat hij tegen die jongen zou doen zou zich door invloed van winti tegen hem kunnen keren.
Daar was ik van onder de indruk. Zoiets als winti heeft dus direct invloed op aangiftegedrag. Wat voor andere relaties zijn er dan nog tussen winti en criminaliteit, vroeg ik me af. Ik ging zoeken maar er was niet of nauwelijks literatuur te vinden over criminaliteit en winti.
Voor Surinamers is winti niet iets vreemds zoals voor Nederlanders maar juist iets alledaags. Iedere Surinamer weet wel iets uit zijn opvoeding dat met winti van doen heeft. Zoiets als Kerstmis hier: niet iedereen gaat er heel diep op in maar de meeste mensen doen er wel iets aan. Surinamers hebben ook allerlei kleine winti-tradities zoals het wassen van een baby in blauw water tegen het boze oog. Dat is om het nog kwetsbare zieltje te beschermen. Maar niet iedere Surinamer kent de ins en outs van winti. Ik dacht eerst: ach het zijn bijgeloofverhalen maar ik wist niet dat dat geloof zo diep en echt was. Terwijl ik zelfs Surinaamse ben.
Ik heb interviews gedaan in Nederland en Suriname. Met bolletjesslikkers en mensen die geweldsdelicten hadden gepleegd. Verder met allerlei mensen in het juridisch systeem en ook met winti-medicijnmannen. Ik ontdekte al snel dat winti een belangrijke rol speelt bij criminaliteit door Surinamers.
Nederlanders die naar Suriname gaan om met bolletjes coke naar Nederland terug te reizen krijgen vaak een heel pakket aangeboden. Ze krijgen een ticket en kunnen dan drie weken vakantie houden in Suriname en doen wat ze willen. De laatste week melden ze zich bij de organisatie en die brengt hen in contact met een medicijnman (bonuman). Die laatste week moeten ze rustig aan doen. De laatste nacht slapen ze vaak bij de bonuman en vandaar gaat het rechtsreeks naar Zanderij.
De bolletjesslikker krijgt van de bonuman bepaalde instructies om rein te worden. Hij mag bijvoorbeeld de laatste week geen seks meer hebben of bepaalde dingen niet eten. Verder maakt de bonuman voor jou speciaal een oplossing op maat. In ieder geval zit er een bad met speciale kruiden bij, een soort rituele wassing. Verder kan de bonuman bepalen dat je een bepaald sieraad (een boei) of een amulet (tapu) moet dragen. Hij geeft soms ook drankjes die je onderweg moet innemen. Of bepaalde dingen die je onder je tong moet dragen als je door de douane loopt.
Belangrijke dingen kan je apart laten prepareren zoals bijvoorbeeld een tas waar je cocaïne in opbergt. Hij adviseert ook bepaalde codes. Bijvoorbeeld: als je langs de douane loopt moet je driemaal met een doek over je gezicht wrijven. Of je mag een douanier hoe dan ook niet aankijken, of je mag niet omkijken. Een bolletjesslikker krijgt soms zoveel regels opgelegd dat het bijna onmogelijk is ze precies uit te voeren. Wanneer het dan misgaat kan de bonuman zeggen dat ze zich niet aan de regels hebben gehouden.
