 |
Biocriminoloog Andrea Donker: ‘We moeten af van het genetisch determinisme’
‘Ik denk overigens dat het wel tijd is voor een discussie. Juridisch-ethisch is het wat stil. Bijvoorbeeld over wat we aanmoeten met TBS-veroordeelden. Iemand als Geert Wilders kan daar van alles over roepen. Er zijn veel deskundigen die pleiten voor meer wetenschappelijk onderzoek naar hoe je die mensen kunt behandelen. Hoe komt het trouwens dat psychiaters vaak negatief over een TBS-verlof adviseren en dat rechters dan toch de verlofaanvraag goedkeuren? Als het misgaat blijkt in het merendeel van de gevallen dat de psychiater tegen verlof was.’
- Hoe reageren mensen als U zegt dat U zich met biocriminologe bezig houdt?
‘Vroeger werd er wel eens kritisch tegen mij gezegd: oh jij wil het agressiegen ontdekken. Nu is genenonderzoek in de mode en hoor ik mezelf steeds zeggen: nee, nee het zijn niet alleen maar de genen die het hem doen.’
- Als agressie en criminaliteit uiteindelijk aan heel veel factoren ligt, wat hebben we als samenleving dan aan de biocriminologie?
‘Te weten komen wat de allerbelangrijkste omgevingsfactoren zijn die genetische aanleg voor bijvoorbeeld agressie beïnvloeden. Dan weet je wat voor preventieprojecten voor kinderen het beste zijn zodat hun ontwikkeling vroegtijdig kan worden bijgestuurd. Verder kan het onderzoek tot medicijnontwikkeling leiden, bijvoorbeeld tot agressie reducerende pillen.’
- Waarom is er nog geen anti-agressiepil?
‘Daar is wel al enig onderzoek naar gedaan met naar het schijnt verrassende resultaten. Maar de farmaceutische bedrijven lijken er tot nu toe niet al te happig op te zijn. Er is nog geen enkel medicijn helemaal doorontwikkeld.
‘Je zou willen dat er een pil zou zijn voor impulsief-agressief kinderen. Maar je wilt ook zeker weten dat zo’n pil de ontwikkeling anderszins niet zal schaden. Dat antidepressiva als seroxat niet geschikt zijn voor jongeren had bekend moeten zijn voordat ze werden voorgeschreven. Op kinderen worden medicijnen helemaal niet getest. Agressie is ook een ingewikkelder gedrag dan bijvoorbeeld ADHD. Bij een kind met ADHD kan je door toedienen van een enkel stofje - ritalin - het symptoom onderdrukken. Als je de biocriminologie vertaalt naar beleid is de les dat je veel meer aan preventie zou moeten doen. Zoals de begeleiding van probleemgezinnen. En niet steeds daarop bezuinigen.’
- U wilt met preventie de negatieve omgevingsinvloeden tegengaan? Hoe effectief is dat dan?
‘Onderzoek geeft cijfermatige onderbouwing dat we veel meer aan preventie moeten doen. Dat is uiteindelijk rendabeler. Het is doorgerekend op basis van kinderen die heel lang zijn gevolgd. Altijd blijkt dat preventietrajecten uiteindelijk vele malen goedkoper zijn. Nog los van de maatschappelijke schade. Dat is een element waarvan ik hoop dat het door de politiek wordt opgepakt. Preventie en onderwijs, daar moet de nieuwe minister van Jeugd op af. Je zal maar als Marokkaans jongetje opgroeien in Amsterdam-West en met al het wantrouwen overal om je heen om moeten gaan. Voor kinderen is de school een belangrijk vangnet. Dus: onderwijsuitval moet gestopt.’
