 |
Biocriminoloog Andrea Donker: ‘We moeten af van het genetisch determinisme’
‘Zo zie je hoe omgevingsinvloeden genen kunnen beïnvloeden. We wisten al langer dat moederlijke warmte en zorg voor een mensenbaby voorwaarden zijn voor een stabiel stresssysteem, maar hoe die beïnvloeding verliep was niet bekend. Nu eindelijk lijkt die puzzel opgelost: het komt doordat de genen zijn veranderd. Daarmee begrijpen we steeds beter waarom de vroege levensjaren zo belangrijk zijn in de ontwikkeling van en mens.
‘In hoeverre epigenetische processen belangrijk zijn op latere leeftijd is veel minder bekend. Maar we weten wel dat pas een paar jaar na je twintigste je hersenen volgroeid zijn. Op dat vlak kan er nog van alles veranderen. Mede daarom is overmatig alcoholgebruik bij adolescenten extra slecht. Het kan nog schade bij de ontwikkeling van de hersenen aanrichten.’
- Scientific American, een gezaghebbend, zij het populair-wetenschappelijk blad zette onlangs alle ontwikkelingen in de bio-criminologie op een rij. Daar kwamen nog een aantal andere factoren aan de orde die agressie en crimineel gedrag kunnen verklaren. Zoals hersenbeschadiging.
‘Dat is de hypothese dat mensen die een beschadiging aan de frontale lob hebben agressiever zouden zijn. Alle psychologiestudenten kennen het voorbeeld van iemand die bij het spoor werkte en een ijzeren staaf door zijn hoofd kreeg maar overleefde. Hij werd heel vervelend, opvliegend, agressief. Er was vooral iets aan de hand met zijn impulsbeheersing. Nieuwer onderzoek, onder meer met Irak-veteranen, bevestigt de gedachte dat hersenbeschadiging op die plaats inderdaad problemen met impulsbeheersing en agressiviteit oplevert.
‘Genenonderzoek is in de mode. Het overzicht in Scientific American gaat eens een stapje verder dan alleen maar praten over genen. Dat vind ik positief. De verklaring van crimineel gedrag ligt niet alleen in de biologie of psychologie of sociologie. Het is alles tezamen.’ - Een beroemd onderzoeker op het gebied van de bio-criminologie, Adrian Raine, heeft aangetoond dat psychopaten wel degelijk een afwijkende hersenactiviteit hebben.
‘Raine heeft bij 22 moordenaars een hersenscan laten doen. Hij vond verschil tussen impulsieve moordenaars en een seriemoordenaar. Het verschil is dat een seriemoordenaar niet al te dom kan zijn. Hij moet kunnen plannen. Anders kan je nooit een serie opbouwen voor je wordt ontdekt. Het is een interessant onderzoek maar ik moet nog zien wat de waarde ervan is voor het begrijpen van hoe het komt dat het ene kind vanaf de geboorte veel agressiever is dan het andere.’
-Vindt U hersenonderzoek onder moordenaars niet zo belangrijk?
‘Media spelen te veel in op de sensatie. Het artikel in Scientific American begint met twee afschuwelijke moorden die op dezelfde dag voor een New Yorkse rechtbank dienen. De boodschap is dat geweld altijd en overal aanwezig is. Maar dat is gewoon niet waar. Het is enorm tendentieus om een artikel over factoren die leiden tot agressie bij mensen daarmee te beginnen. Gewone mensen lopen niet iedere dag gevaar. Het is een uitvergroting door de media. Ook het inzoomen op het meer psychopathische deel van de criminaliteit. Dat is maar een heel klein gedeelte. Het risico dat een gewoon mens loopt om slachtoffer te worden van een psychopaat is echt bijna verwaarloosbaar.’
