 |
‘Geef veroordeelde vrouwen een elektronische enkelband’
Onderzoekster Anne-Marie Slotboom van de Vrije Universiteit is verantwoordelijk voor het Nederlandse deel van een nieuw grootschalig onderzoek naar vrouwen in detentie, in Europees verband. Hoewel het onderzoek nog niet is afgerond, licht zij alvast een tipje van de sluier op: ‘Vrouwen lijden meer dan mannen in de gevangenis.’
Anne-Marie Slotboom onderzoekt vrouwendetentie in Europees verband
Is er in het algemeen een ontwikkeling te zien in het aandeel van vrouwen in detentie?
‘Zo’n 1000 gedetineerde vrouwen gemiddeld per dag vinden wij tegenwoordig veel, tien jaar geleden waren het er nog maar 400. Procentueel stijgt het aandeel een stuk sneller dan bij de mannen, hoewel in de Westerse wereld het aandeel vrouwen in de gevangenis nergens hoger is dan 10 procent. Er zijn landen waar bijna helemaal geen vrouwen gedetineerd zijn. In Nederland zitten wij relatief aan de hoge kant.’
Waarom is die groep vrouwen in detentie zo klein?
’Daar zijn in de criminologie verschillende verklaringen voor. Mannen wagen zich meer aan risico’s, omdat zij zich kostwinner voelen en kost wat kost geld willen verdienen. Mannen lopen nu eenmaal meer in het publieke domein rond dan vrouwen. Heel belangrijk is dat vrouwen minder ernstige delicten plegen en dus lichtere straffen krijgen. Vaak zitten ze maar voor een paar weken of maanden. Je kunt het verschil ook verklaren vanuit een maatschappelijke context. Er wordt op een ‘mannelijke’ manier naar criminaliteit gekeken. Wat mannen ‘verkeerd’ doen is eerder strafbaar gesteld. Weer een andere zienswijze is dat mannen vanuit hun agressievere natuur meer dan vrouwen geneigd zijn tot geweldsdelicten.’
Veel criminaliteit hangt samen met psychische problematiek. Gaan vrouwen daar anders mee om dan mannen?
’Ja. Vrouwen internaliseren hun problemen meer dan mannen. Mannen doen het omgekeerde en richten zich op de buitenwereld. Daardoor komen vrouwen vaker in de hulpverlening terecht en mannen gaan door hun criminele gedrag de gevangenis is. Dat patroon is overigens wel aan het verschuiven, vrouwen worden nu ook eerder het justitiecircuit ingeleid. Ze worden steeds meer als gelijke beschouwd. Toch blijft er een heel groot verschil tussen mannen en vrouwen bestaan.’
Is dit effect een emancipatieslag?
’Nee, dat zie ik zo niet direct. Het blijven over het geheel, zowel bij de mannen als de vrouwen, toch vooral de lagere sociale klassen die in detentie komen. Dit is nou niet de sociale laag waar veel emancipatoire processen aan de gang zijn.’
Maar toch. Meisjes en vrouwen nemen tegenwoordig meer initiatief. Je ziet dat op seksueel gebied, op straat, op internet. Misschien werkt dat ook in sociaal-economische zin: zijn ze eerder geneigd bolletjes te gaan slikken.
’Vrouwen zijn minder dan vroeger afhankelijk zijn van hun partner en zijn eerder bereid van het rechte pad af te gaan. Dat zou je emancipatie kunnen noemen. Anderzijds: dat kan ook komen omdat het huwelijk steeds minder als vangnet functioneert. Daardoor staan vrouwen, zeker met kinderen, er sneller helemaal alleen voor.’
